haki1aAlbanske zaklete device (alb. burrnesha ili virgjinesha) su žene koje se zavetuju na celibat i nose odeću koja se tradicionalno pripisuje osobama muškog roda,  kako bi živele kao muškarci u patrijarhalnom društvu severne Albanije. One nose kratku kosu i mogu čak da uzmu muško lično ime. Ova praksa je i dalje prisutna u nešto manjoj meri i u drugim krajevima zapadnog Balkana, uključujući i Kosovo, Makedoniju, Srbiju, Crnu Goru, Dalmaciju i Bosnu.

„Žena je vreća stvorena da trpi.”

Kanon Leke Dukađina, 15. vek

 

O praksi zakletih devica prvi put su pisali misionari, putnici, geografi i antropolozi koji su posećivali planine severne Albanije u 19. i ranom 20. veku.

 

Druga imena pod kojim su zaklete device poznate su vaze e betuar (najčešći naziv u upotrebi danas za bebu ili devojčicu), mashkull (savremeni naziv, koristi se oko Skadra), virgineshe, virgjereshe, verginesa, virgjin, verginesha, muskobani, muskobanj, ostajnica, tombelija, basa, harambasa (Crna Gora), tobelija (Bosna,vezana zakletvom), zavjetovana djevojka (Hrvatska), sadik (Turska, iskrena, pravična).

 

Kanun (Kanon Leke Dukađina), zapoveda da porodica mora biti patrilinearna (imovinu naseđuje muškarac u porodici) i patrilokalna (nakon sklapanja braka, žena dolazi u kuću supruga i njegove porodice). Žene se tretiraju kao porodična svojina i Kanun im oduzima mnoga prava. Žene ne mogu da puše, nose sat i nemaju pravo glasa. Ne mogu da kupuju zemlju i ne mogu da se bave mnogim zanimanjima. Postoje čak i mesta na kojima im je zabranjen pristup.

 

Smatra se da su zaklete device jedina formalna, društveno definisana FTM interrodna i krosdreserska uloga u Evropi. Slične prakse postoje kod urođeničkih plemena u Severnoj Americi.

 

Različiti su razlozi zbog kojih bi žena želela da postane zakleta devica, i oni koji su se bavili ovom pojavom zabeležili su različite motive. Neke su rekle da su se oduvek osećale više kao muškarci nego žene, a druge su se nadale da će na taj način  izbeći neželjeni brak, ili da će potpuno zaobići instituciju braka. Oštro su kažnjavane ukoliko bi se ogrešile o svoju ulogu – bile su kamenovane ili žive zakopane.

 

Zabeležene okom kamere  Feature Shoot, projekat Sworn Virgins of Albania, autorke Džil Piters bavi se ženama na Balkanu  koje su odabrale celibat kako bi zaobišle represivne zakone Kanuna, koji im zabranjuju sve, od prava da glasaju, rade, ili da psuju i piju.

 

Uredila MJ

 

 

Pogledajte fotografije zakletih devica iz Albanije. 

Photo credit: Jill Peters

 

chamille1

hajdari2

hajdari3

hajdari11

haki1

haki2

lumia1

mark1

skhurtan

Transrodnost

  • Feministički prikazi trans žena: Odlomak iz knjige Whipping girl Džulije Serano +

    Feministički prikazi trans žena: Odlomak iz knjige Whipping girl Džulije Serano Odlomak iz knjige Džulije Serano, Whipping girl, A Transsexual Woman on Sexism and the Scapegoating of Femininity, koja predstavlja transfeministički manifest, s glavnom premisom da su koreni transfobije u seksizmu i da Opširnije...
  • Jedanaesta verzija Međunarodne klasifikacije bolesti i trans i rodno različite osobe: zajednička izjava +

    Jedanaesta verzija Međunarodne klasifikacije bolesti i trans i rodno različite osobe: zajednička izjava Ovo je zajednička izjava za javnost mreža, organizacija i programa koje su bile uključene u proces izrade ICD-11 kada su u pitanju trans i rodno različite osobe, a koja sadrži Opširnije...
  • Vlasti koriste mehanizme iscrpljivanja da bi osobe sa trans identitetom odustale od svojih prava +

    Vlasti koriste mehanizme iscrpljivanja da bi osobe sa trans identitetom odustale od svojih prava Tekst napisan povodom tribine u organizaciji Centra za unapređivanje pravnih studija u Medija centru 20. 2. 2019. O pravnom položaju trans osoba kod nas govore Milan Agata Đurić, Jelena Simić Opširnije...
  • Balkanski Trans Inter Marš: Moje tijelo - moj hram! Moj identitet - moja stvar! +

    Balkanski Trans Inter Marš: Moje tijelo - moj hram! Moj identitet - moja stvar! U subotu 30. 3. u Zagrebu biće održan prvi Balkanski trans inter marš. Gayten-LGBT podržava pravo trans i interseks osoba na protest i prenosimo manifest Balkanskog trans i inter marša. Opširnije...
  • SAD: Trećina trans srednjoškolaca/ki pokušala samoubistvo +

    SAD: Trećina trans srednjoškolaca/ki pokušala samoubistvo Trećina transrodnih učenika/ca srednjih škola širom 10 saveznih američkih država pokušala je da izvrši samoubistvo u proteklih godinu dana. Opširnije...
  • 1