transsexual_symbolTransrodnost (Transgender) je zajednički termin koji se odnosi na osobe koje prevazilaze rodne norme ili prelaze zacrtane linije društvenog poimanja roda. Transrodnost se odnosi na rodni identitet i rodno izražavanje, a ne na seksualnu orijentaciju.

Pol (Sex) - Klasifikovanje na osnovu reproduktivnih organa/funkcija i genitalija na muški, ženski i interseks. Društveno prihvaćeni su samo muški i ženski pol.

Rod (Gender) – Društveni konstrukt pola koji po definiciji određuje samo društvene uloge muškaraca i žena, to jest osoba muškog ili ženskog pola. Takođe, individualni konstrukt sopstvenog identiteta/izražavanja koji potvrđuje, negira i/ili prevazilazi društveno zadate i formirane polne i rodne uloge muškaraca i žena, kao i celu binarnu osnovu "muškog" i "ženskog".

Rodni identitet (Gender Identity) – unutrašnji osećaj „bivanja“ muškarcem, ženom, oba ili nijednom, uključuje osećaj sebe i sliku sebe koja se predstavlja spoljnom svetu tj. samo-identifikaciju.

Binarni rodni sistem (Gender Binary System) – Kulturološki definisan kod prihvatljivog ponašanja za binarni muško/ženski rodni sistem. Od muškaraca/dečaka se očekuje da muževno izražavaju svoj rod, ponašanje i društvene uloge. Od žena/devojčica se očekuje da ženstveno izražavaju svoj rod, ponašanje i rodne uloge.

Pol/rod pripisan na rođenju (Assigned Sex/Gender) – su zasnovani na fizičkoj anatomiji genitalija.

Queer - je ranije u engleskom jeziku korišćen kao pogrdan naziv za ne-heteroseksualne osobe. Ovaj termin su LGBTTIQ osobe zatim preuzele kako bi opisivale same sebe. Neke osobe posebno cene ovaj termin zato što označava prkos i zato što obuhvata različitost – ne samo gejeva i lezbejki već i biseksualnih, transrodnih i interseksualnih osoba, kao i heteroseksualne osobe koje sebe vide ili žive svoj život van hetero-patrijarhalnih normi.

Transrodna zajednica uključuje sledeće identitete (ali nije ograničena samo na njih):
Transseksualne osobe
MTF (od muškog ga ženskom – male to female) – transseksualna žena/osoba čiji je pol pripisan na rođenju muški, a koja se identifikuje kao žena i prolazi kroz proces tranzicije kako bi sve vreme živela kao žensko/žena.

FTM (od ženskog ka muškom - female to male) – transseksualan muškarac/osoba čiji je pol pripisan na rođenju ženski, a koji se identifikuje kao muškarac i prolazi kroz proces tranzicije kako bi sve vreme živeo kao muško/muškarac.

„Živeti sve vreme“ (Live Full Time) – termin se odnosi na život i identifikovanje u rodu u kome osoba živi, sa ili bez medicinske intervencije poput uzimanja hormona ili operacije promene pola. Odnosi se na osobe koje prođu društvenu tranziciju, tj. identifikuju se i žive u rodu „suprotnom“ rodu koji im je pripisan na rođenju. Društvena tranzicija može uključiti promenu imena (legalno ili čestom upotrebom), oblačenje odeće roda sa kojim se identifikuju i ličnih zamenica roda sa kojim se identifikuju.

Drugi transrodni identiteti
Kros-dreser/ka (Cross Dresser) – osoba koja oblači odeću „suprotnog“ pola, obično ne sve vreme i ne identifikuje se sa „suprotnim“ rodnim identitetom. Osobe koje se ovako identifikuju obično dovode u pitanje sopstvenu rodnu ulogu ili izražavanje roda (način na koji „treba“ da izgledaju ili da se ponašaju), ali ne i rodni identitet.

Drag Queen – osoba, ponekad gej muškarac, koji imitira (slavne) ženske ličnosti ili izvodi performanse.

Drag king – osoba, ponekad lezbejka, koja imitira (slavne) muške ličnosti, obično u performansu.

Rodno-queer osobe (GenderQueer) – ovaj termin je počeo da se koristi krajem 1990ih. Obično ga koriste osobe koje se identifikuju izvan binarnog rodnog sistema, i ne priklanjaju se rodnim stereotipima (npr. osoba kojoj je na rođenju pripisan ženski pol, koja ima „ženske“ grudi i bradu) i koriste rodno neutralne lične zamenice (koje na žalost u našem jeziku još uvek nisu izmišljene – ukoliko imate ideje – pišite nam!). Ovaj izraz se ponekad koristi da opiše i rodni identitet i seksualnost kao queer.

Još neki izrazi koji koriste osobe koje se identifikuju van binarnog rodnog sistema su boy dyke, dyke boy, boi, femme queen, butch boi...

Interseksualna osoba (nije transrodni identitet) je osoba čiji se hromozomi, spoljašnje genitalije ili unutrašnji reproduktivni sistem ne uklapaju u „standard“ ni muškog ni ženskog fizičkog pola.

Prevela i priredila: Majda Puača

Teorija

  • Transfobija i ljevica +

    Transfobija i ljevica O problemu transfobije na levici pišu Mia i Lina Gonan. Opširnije...
  • Transrodne žene u zatvoru +

    U ovom radu dr Zorica Mršević se bavi transrodnim ženama u muškim zatvorima. Opširnije...
  • Tretman transrodnih osuđenika u Evropi: Tertium (genus) non datur +

    Pred vama je tekst dr Zorice Mršević o tretmanu transrodnih osuđenika u Evropi. U tekstu se analiziraju evropski primeri zatvorskog tretmana transrodnih osuđenika. Opširnije...
  • Uvod u istraživanje samoga sebe (osvrt na istraživanje) +

    Pred vama je tekst Dušana Maljkovića, Uvod u istraživanje samoga sebe, koji predstavlja osvrt na istraživanje naslovljeno "Homofobija i internalizovana homofobija u Srbiji" u izdanju Centra za kvir studije. Opširnije...
  • Status transrodnih lica na izdržavanju zatvorske kazne +

    Studija dr Zorice Mršević naslovljena Status transrodnih lica na izdržavanju zatvorske kazne bavi se položajem trans osoba na izdržavanju zatvorske kazne i razmatranjem različitih aspekata ove problematike u svetu i Opširnije...
  • 1