Centar za kvir studije vas poziva na drugo predavanje prvog semestra, nazvano "Platon o homoerotskoj ljubavi", koje će održati Irina Deretić u petak 13. marta, od 17.30 do 20 časova.
Predavanje i razgovor biće održani u Institutu za filozofiju i društvenu teoriju, Kraljice Natalije 45, 4. sprat.
Primeri homoerotske naklonosti značajno su prisutni u Platonovim dijalozima, naročito u onima iz ranog i srednjeg perioda. U dijalozima kao što su Harmid, Lisid i Gozba, erotska privlačnost između muškaraca prikazana je kao društveno prepoznatljiv i kulturno artikulisan oblik odnosa u okviru atinske aristokratske sredine. U Harmidu Sokrat otvoreno opisuje uzbuđenje pred lepotom Harmidovog tela, dok Lisid svedoči o praksi u kojoj stariji stupaju u bliske odnose sa mlađima, u trenutku njihovog ulaska u zrelost. U Gozbi, posebno u besedama Pausanije i Aristofana, iznosi se teza o posebnoj vrednosti muško-muške ljubavi, koja se dovodi u vezu sa shvatanjem nadmoćnosti muške prirode i sa idejom duhovnog zajedništva.
Međutim, ovaj odnos kod Platona nije sveden isključivo na telesnu dimenziju. On je tesno povezan sa paidejskom funkcijom erosa, odnosno sa vaspitnom i moralnom ulogom koju stariji partner ima u oblikovanju karaktera mlađeg. Nasuprot takvom prikazu u ranijim dijalozima, u poznom delu Zakoni Platon izričito osuđuje homoseksualne odnose, oslanjajući se na argumente koji se tiču prirodnosti, društvenog poretka i zakonodavne brige za vrlinu građana.
Cilj ovog predavanje jeste da ispita na koji način se može razumeti ova prividna napetost između različitih Platonovih tekstova. Pokazuje se da homoerotski motivi u ranijim dijalozima imaju pre svega pedagoško i filozofsko značenje u okviru platonovskog razumevanja erosa, dok se u Zakonima pojavljuje normativna perspektiva zakonodavca. Ova razlika ukazuje na razvoj Platonovog mišljenja i na različite žanrovske i filozofske funkcije koje pojam erosa ima u njegovom opusu.
O predavačici:
Irina Deretić je redovna profesorka antičke filozofije na Univerzitetu u Beogradu, gde predaje na osnovnim, master i doktorskim studijama, obavlja funkciju upravnice Instituta za filozofiju i devet godina je rukovodila projektom Istorija srpke filozofije. Njen naučno-istraživački rad fokusiran je na antičku grčku filozofiju, nemačku hermeneutiku, srpsku filozofiju, etiku vrline i teoriju književnosti. Autorka je šest monografija, uključujući dela Kako imenovati biće?, Logos, Platon, Aristotel, Iz Platonove filozofije, Platonova filozofska mitologija i Reči i književnost.
Objavila je preko 140 naučnih radova na srpskom, engleskom, nemačkom, španskom i slovenačkom jeziku, a njena istraživanja publikovale su međunarodne izdavačke kuće poput De Gruyter-a i Springer-a. Među njenim najnovijim doprinosima izdvaja se poglavlje Socrates on Emotions u zborniku The Bloomsbury Handbook of Socrates (London: Bloomsbury Publishing, 2024), koji predstavlja najnoviji presek savremenih istraživanja Sokratove filozofije.
Pored autorskog rada, urednica je šest naučnih zbornika, od kojih je značajno međunarodno izdanje From Humanism to Meta-, Post- and Transhumanism? objavljeno kod izdavača Peter Lang Verlag (Frankfurt am Main, 2016). Irina Deretić je bila gostujući profesor u Jeni, Upsali i Vladimiru, i članica je Izvršnog odbora Srpskog filozofskog društva.
***
U diskusiji pričamo o Platonovom proto-feminizmu, mestu žena u idealnoj državi, kao i tome koliko Platonova vizija polne ljubavi ima mesta u savremenom kontekstu i čemu nas i dan-danas podučava.
Za moderaciju su zaduženi Dušica Popović i Dušan Maljković iz Centra za kvir studije.
